ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırılar ile İran’ın misillemeleri üçüncü haftasında devam ederken bu ülkelerle bağlantılı ticari gemiler için Hürmüz Boğazı “fiilen” kapalı kalmaya devam ediyor. Günlük yaklaşık 20 milyon varil ile dünya petrol talebinin yüzde 20’sinin taşındığı bu stratejik geçitten ham petrol ve petrol ürünleri ticaretinin durma noktasına gelmesi, petrol piyasalarında arz endişelerini derinleştirirken fiyatlarda da sert yükselişlere yol açıyor.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Orta Doğu’da tırmanan gerilimin küresel enerji piyasasını etkilediğini ancak Türkiye’de doğal gaz ve petrol arzında herhangi bir sıkıntı yaşanmadığını bildirdi. Bayraktar, NTV’de katıldığı programda soruları yanıtladı.
‘Arz sıkıntısı yok’
ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ve İran’dan gelen misillemelerle Orta Doğu’da artan gerilimin ekonomi ve enerji alanlarına etkilerinin bölgesel jeopolitik gelişmeleri de beraberinde getirdiğini ifade eden Bayraktar, bölgede çok boyutlu önemli değişimlere sebebiyet verecek bir süreçten geçildiğini söyledi. Bayraktar, “Hürmüz’ün kapanması petrolde arz krizini ortaya çıkardı. Dünyanın birçok üreticisinin petrol sevkiyatları buradan yapılıyor ve şu anda o bölge bir savaş merkezi” dedi. Türkiye’nin Hürmüz’e bir bağımlılığı olmadığına dikkat çeken Bayraktar, “Gönül rahatlığıyla vatandaşlarımıza şunu diyoruz, şu aniçin ülkemizde enerji arzıyla ilgili sıkıntımız yok” dedi.
250 bin varil akış
Irak petrolünün Türkiye’ye Kuzey Irak üzerinden akışına ilişkin de konuşan Bayraktar şu bilgileri verdi: “Irak’tan Türkiye’ye şu an itibarıyla petrol akışı başladı. Yaklaşık 170 bin ila 240 bin – 250 bin varillik günlük akış olacak. Ama bu hattın kapasitesi 1.5 milyon varil. Biz yıllardır şunu söylüyoruz, hem Bağdat’a hem herkese. O zaman hani bir şey olacağından değil ama ‘Yarın Hürmüz’de bir şey oldu, Hürmüz Boğazı kapanırsa siz Irak olarak ihracatınızı nereden yapacaksınız?’ sorusunu biz onlara sorduk ve şunu önerdik, ‘gelin biz bu Kerkük’e kadar olan boru hattını Basra’ya kadar uzatalım.’ Bugün Irak’ın günlük yaklaşık 3 milyon varil ham petrol ihracatı var. Bunun 1.5 milyon varilini, yani neredeyse yüzde 50’sini aslında bu hat üzerinden ve Akdeniz çanağındaki özellikle yeni müşterilere de gitme ihtimali var.”
Doğal gazda kademeli fatura desteği yolda
Bakan Bayraktar, 2019 ve 2020’den itibaren pandemiyle beraber yoğun şekilde tüketicilere enerji desteği sağlandığını ve destek programının devam ettiğine dikkati çekerek, “Bugünkü petrol ve doğal gaz fiyatlarıyla ve Orta Doğu’da yaşanan gelişmelerden bağımsız olarak bu seneki bütçemizde yaklaşık 400 milyar liralık bir destek programı var” dedi.
Bayraktar, “Türkiye’nin uyguladığı çok önemli bir enflasyonla mücadele programı var. Burada enerji fiyatlarının ne kadar önemli olduğunu biliyoruz. Doğal gazda da elektrikte olduğu gibi kademeli fatura desteği modeli hazırlığı var. Teknik hazırlığımızı bitirdik. Yeni modelin başlamasında nisanda karar vereceğiz” diye konuştu.
Kerkük-Ceyhan’da işte adımadım süreç
Türkiye ve Irak arasındaki ilk petrol boru hattı anlaşması 1973 yılında imzalandı. Kerkük – Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı’ndan 1976’da ilksevkiyat yapıldı.
Anlaşma 2010 yılında Bağdat’ta imzalanan bir protokol ile 15 yıl uzatıldı.
2014’te IKBY tarafından inşa edilen yerel hat da faaliyete geçti.
2014 ile 2023 arasında petrol hakları üzerine çok sayıda teknik görüşme yapıldı.
2023 ile 2025 arası Irak merkezi hükümeti ile IKBY arasında maliyetler ve gelir paylaşımı konusunda anlaşmazlıklar yaşandı.
Türkiye Temmuz 2025’te hukuki yapının güncellenmesi amacıyla 1973’te imzalanan Kerkük – Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı Anlaşması’ndan çekilme kararı aldı.
Şubat 2026’da ABD ve İsrail ile İran arasındaki gerilim topyekün bir çatışmaya dönüştü. Bu süreçte İran’ın enerji altyapısı hedef alınırken Hürmüz Boğazı çevresindeki riskleren üst seviyeye çıktı.
1 Mart 2026 itibarıyla Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanması sonucu Irak’ın güney terminallerinden gerçekleştirdiği petrol ihracatı yüzde 70 oranında azaldı. Bu durum Irak ekonomisi üzerinde büyük bir mali baskı oluşturdu ve ülkenin kredi notu risk altına girdi.
Bölgedeki olağanüstü şartlar Bağdat ve Erbil yönetimlerini stratejik bir iş birliğine yöneltti. Güney rotasının kapanması Irak’ın petrol gelirlerini korumak için kuzey hattına olan ihtiyacını artırdı.
Dün sabah itibarıyla Kerkük petrolünün Ceyhan hattına pompalanmasına yeniden başlandı. Bu gelişme küresel petrol fiyatlarında hafif birgerilemeye neden oldu.
500 milyar dolarlık küresel şok endişesi
Orta Doğu’daki gerilimin tırmanması ve Hürmüz Boğazı’nda trafiğin “fiilen” durma noktasına gelmesi sonrası artan petrol fiyatlarının bir yıl 100 dolar seviyesinde kalması halinde küresel ekonomide 500 milyar dolarlık şokyaşanabileceği endişesi yaşanıyor.
Brent türü ham petrolün vadeli varili, İsrail ve ABD’nin İran’a saldırılarından önceki son işlem günü olan 27 Şubat’ta 73.01 dolardan kapanırken saldırıların sürdüğü bu dönemde 114.3 dolara kadar yükselerek 29 Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyesini gördü. Bu süreçte dalgalı bir seyir izleyen Brent petrolün varili halihazırda 100 dolar civarında seyrediyor.
Fitch Ratings Başekonomisti Brian Coulton, AA’ya yaptığı değerlendirmede, petroldeki fiyat artışı ve arz kısıtının uzun süre devam etmesi halinde enflasyonun keskin şekilde yükselebileceğini belirtti.
Temel senaryolara göre bu artışın “görece kısa ömürlü” olduğunu dile getiren Coulton, “Ancak petrol fiyatlarının bir yıl 100 dolar seviyesinde kalması halinde, dört çeyrek sonunda küresel gayrisafi yurt içi hasıla yarım puan daha düşük olabilir. Bu da 500 milyar dolarlık bir şok anlamına gelir” dedi.
‘Ortak ulusal hedef’
Irak, bir süredir durdurulan petrol pompalama ve ihracat faaliyetlerinin Ceyhan Limanı üzerinden yeniden başlatıldığını duyurdu. Irak Petrol Bakanlığından konuya dair yazılı açıklamada, Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani’nin talimatı doğrultusunda bir süredir durdurulan ham petrol pompalama ve ihracat faaliyetlerinin, Ceyhan Limanı üzerinden yeniden başlatıldığı belirtildi. Bu adımın, federal hükümet ile Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) arasındavarılan anlaşmanın bir sonucu olarak gerçekleştirildiği aktarılarak, böylece Irak’ın en önemli stratejik ihracat hatlarından birinin yeniden devreye alındığı, petrol ihracat sisteminin esnekliğinin güçlendirildiği kaydedildi.
Petrol 100 $ bandında devam
Brent petrolün varil fiyatı, dün uluslararası vadeli piyasalarda yaklaşık yüzde 2.5 azalışla 100.94 dolar civarında işlem gördü. Önceki gün fiyat 104.98 dolara kadar yükselmişti. Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varili ise 92.05 dolardan alıcı buldu. Kısmi düşüşte, Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) Türkiye’nin Ceyhan Limanı üzerinden petrol ihracatını yeniden başlatma konusunda anlaşmaya varması etkili oldu. ABD’de petrol stoklarının arttığına işaret eden veriler de destek verdi.
Barzani X’ten duyurdu, Barrack teşekkür etti
Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başbakanı Mesrur Barzani, Irak petrolünün Türkiye’ye kuzeyden gönderilmesi konusunda Bağdat yönetimiyle anlaştıklarını açıkladı. Barzani, “Hepimizin sorumluluğu olan bu ağır durumu aşmak için en kısa sürede boru hattından petrol ihracatına başlanmasına izin verilmesi kararı aldık” ifadelerini kullandı.
ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack da Barzani’nin açıklamasının ardından X hesabından yaptığı paylaşımda, “Bu kritik dönemde enerji ihracatının yeniden başlatılması ve bölgenin refahının artırılması için bir anlaşmaya varmak üzere gösterdikleri çabalarından dolayı Erbil ve Bağdat’a çok teşekkür ederiz” dedi.
News
