Trump, İran’ı ‘bir gecede yok etmekle’ tehdit etti

Gündemi BBC Türkçe’den takip etmek artık WhatsApp’ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İran’da devletin kontrolündeki Irna ajansının, Tahran’ın ABD tarafından önerilen ateşkes şartlarını reddettiğini bildirdiğini yazmasından saatler sonra ABD Başkanı Donald Trump ve Savunma Bakanı Pete Hegseth, İran’ı tehdit etti.

Paskalya Bayramı nedeniyle Beyaz Saray’da düzenlenen basın toplantısında konuşan Donald Trump “Tüm ülkeyi bir gecede yok edebiliriz ve o gece yarın gece olabilir” dedi.

Trump’ın ardından konuşan Bakan Hegseth ise “Başkanın emriyle, bugün operasyonun ilk gününden bu yana en fazla saldırının yapılacağı gün olacak” dedi ve ekledi:

“Yarın ise bugünden de daha fazla olacak.”

Trump’ın açıklamalarının önemli bir bölümü, “kahramanca” olarak nitelediği bu İran’da düşürülen F-15 savaş uçağındaki mürettebatı kurtarma operasyonuna odaklanırken, Hürmüz Boğazı’nın Salı gününe kadar yeniden açılmaması halinde ABD’nin İran’ın enerji ve ulaşım altyapısına saldırı düzenleyebileceği yönündeki uyarısını yineledi.

Trump, belirlenen sürenin dolmasının ardından İran’ın “Taş Devri’ne geri gönderileceğini” de sözlerine ekledi.

“Hiç köprüleri kalmayacak” diyen Trump, “Hiç elektrik santralleri kalmayacak” ifadelerini kullandı.

Görüşmelere aşina bölgesel bir yetkiliye göre, herhangi bir müzakerede anlamlı ilerleme sağlanabilmesi için önce bir ateşkesin sağlanması gerekiyor.

Görüşmelerin hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen yetkili, İran’daki iletişim kesintisi nedeniyle mesajların iletilmesinde yaşanan zorlukların süreci karmaşıklaştırdığını söyledi.

Yetkili, “İran’a mesaj iletmek ve makul sürede yanıt almak mümkün değil” dedi ve ortalama yanıt süresinin yaklaşık bir gün olduğunu dile getirdi.

ABD ve İran arasındaki müzakereler sürerken Irna’ya İran, ABD’nin önerilerine 10 maddeyle karşılık verdi ve ateşkes yerine savaşın tamamen sonlandırılmasını talep etti.

Tahran’ın talepleri arasında bölgedeki gerilimlerin sonlandırılması, Hürmüz Boğazı’ndan güvenli geçişler için bir protokol sağlanması, İran’da yıkılan altyapının yeniden inşasına dair bazı talepler ve yaptırımların kaldırılmasının bulunduğu aktarılıyor.

Daha önce iki ülkenin bugün yürürlüğe girebilecek ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayabilecek bir planı değerlendirdiğini yazmıştı.

Ajans, önerilerden haberdar olan bir kaynağa dayandırdığı haberinde Pakistan tarafından bir çerçeve oluşturulduğunu ve bunun İran ve ABD ile paylaşıldığını bildirdi.

Kaynak, acilen bir ateşkesi takiben kapsamlı bir anlaşma yapılmasını öngören iki aşamalı bir yaklaşımdan söz etti.

Söz konusu kaynak ‘a “Tüm unsurlar üzerinde bugün anlaşılması gerekiyor” dedi ve ilk uzlaşmanın, görüşmelerdeki tek iletişim kanalı olan Pakistan aracılığıyla elektronik olarak nihai hale getirilecek bir mutabakat zaptı olacağını ekledi.

Ancak İran ajansı Irna’nın haberine göre bu konuda bir uzlaşma sağlanamamış gözüküyor.

Trump, yönetimin bundan sonraki planlarına dair fazla ayrıntı vermezken, yalnızca “en iyi plana” sahip olduğunu ancak bunu medyayla paylaşmayacağını söyledi.

Hukukçular ise İran altyapısına yönelik kasıtlı ve uzun süreli saldırıların savaş suçu teşkil edebileceği uyarısında bulundu.

BBC’nin ABD’deki yayın ortağı CBS’e konuşan, Obama döneminde Ulusal Güvenlik Konseyi’nde hukuk danışmanlığı yapmış bir isim, “Tüm elektrik santrallerini yok etmek, bir hükümeti müzakere masasına oturtmak için sivil nüfusa yönelik zorlayıcı eylemler tehdidinde bulunmak gibi şeyler açıkça yasa dışıdır” dedi.

Axios haber sitesi de 5 Nisan Pazar günü Amerikalı ve İsrailli kaynaklara dayandırdığı haberinde, ABD, İran ve bölgesel arabulucuların, savaşın nihai olarak sona ermesine gidebilecek iki aşamalı bir anlaşmanın ilk aşaması olarak 45 günlük bir ateşkesi görüştüklerini bildirmişti.

Öneriye göre, ateşkes derhal yürürlüğe girecek ve Hürmüz Boğazı yeniden açılacak. Geniş kapsamlı bir anlaşmanın sonuçlandırılması için 15-20 gün süre tanınacak.

“İslamabad Anlaşması” olarak adlandırılan uzlaşmada Hürmüz Boğazı için bölgesel bir çerçeve bulunacak ve son görüşmeler İslamabad’da yüz yüze yapılacak.

Axios’a göre müzakerelerde Pakistan, Mısır ve Türkiye’den arabulucular rol oynuyor.

da Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir’in ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile “tüm gece boyunca” temas halinde olduğunu bildirdi.

• ABD’den İran’a Pakistan aracılığıyla ’15 maddelik plan’
• Trump ‘İran korkuyor’ dedi; Tahran ise görüşme iddialarını reddetti