Her 7 ülkeden sadece 1’i kadın tarafından yönetiliyor
IPU ve UN Women tarafından yayınlanan “Siyasette Kadın 2026” Haritasına göre, dünya genelinde kadınlar siyasi liderlikte büyük ölçüde yetersiz temsil edilmeye devam ediyor ve kararlar hala büyük ölçüde erkekler tarafından alınıyor. 2026 itibarıyla yalnızca 28 ülke bir kadın devlet ya da hükümet başkanı tarafından yönetiliyor. Buna karşılık 101 ülkede bugüne kadar hiç kadın lider görev yapmadı.
14 ülkede eşitlik var
Kadınlar siyasi liderliğin dışında bırakıldığında, barış, güvenlik ve ekonomik öncelikleri şekillendiren kararlar, kadınların deneyimi ve bakış açısı olmadan alınıyor. Yeni küresel veriler, özellikle yürütme organlarında, kadınların siyasi liderliğinde ilerlemenin duraksadığını ve bazı durumlarda geriye gidiş yaşandığını gösteriyor. IPU ve UN Women verilerinin öne çıkan bulguları şöyle:
- Kadınlar dünya genelinde kabine bakanlıklarının yalnızca %22,4’ünü elinde bulunduruyor. Bu oran 2024’teki %23,3’ten gerileyerek, yıllardır süren kademeli ilerlemenin tersine döndüğüne işaret ediyor.
- 14 ülke, kabinelerinde eşitliği sağlamayı başardı. Bu, eşit temsilin mümkün olduğunu gösteriyor. Buna karşılık 8 ülkede hala hiç kadın bakan bulunmuyor.
- Kadınlar dünya genelinde parlamentolardaki sandalyelerin %27,5’ini elinde bulunduruyor. Bu oran 2025’te %27,2 idi. Sadece 0,3 puanlık artış, 2017’den bu yana kaydedilen en yavaş büyümenin üst üste ikinci yılını gösteriyor ve kadınların siyasi karar alma gücüne erişiminin ne kadar yavaş ilerlediğini ortaya koyuyor.
- Ocak 2026 itibarıyla dünya genelinde 54 kadın parlamento başkanı bulunuyor. Bu sayı tüm başkanlarının %19,9’una karşılık geliyor. Bu oran bir önceki yıla göre yaklaşık 4 puanlık bir düşüş anlamına geliyor ve son 21 yılda kadın parlamento başkanı sayısındaki ilk azalmayı temsil ediyor.
- Siyasette yer alan kadınlar, hem çevrim içi hem de çevrim dışı alanda artan şiddet ve yıldırma ile karşı karşıya. Ankete katılan kadın siyasetçilerin %76’sı kamuoyu tarafından yıldırmaya maruz kaldığını bildirirken bu oran erkeklerde %68. Bu eğilim, kadınların aday olması önünde caydırıcı bir etkiye sahip ve siyasi güçte eşitliği yavaşlatıyor.
- Kadınlar liderlik pozisyonlarına ulaştıklarında bile çoğu zaman geleneksel olarak sosyal sektörlerle ilişkilendirilen sınırlı sayıda alanda yoğunlaşıyor.
- Kadınlar toplumsal cinsiyet eşitliğinden sorumlu bakanlıkların %90’ını ve aile ve çocuk işlerinden sorumlu bakanlıkların ise %73’üne liderlik ediyor. Bu durum siyasi liderlikte uzun süredir var olan toplumsal cinsiyet kalıp yargılarını güçlendiriyor. Erkekler ise savunma, içişleri, adalet, ekonomi, yönetişim, sağlık ve eğitim gibi bakanlıklara neredeyse tek başına liderlik etmeye devam ediyor.
Kadın varsa istikrar var
UN Women İcra Direktörü Sima Bahous şöyle konuştu:
“Küresel istikrarsızlığın arttığı, çatışmaların tırmandığı ve kadın haklarına yönelik görünür bir gerilemenin yaşandığı bir dönemde kadınların siyasi liderlikten dışlanması, toplumların karşı karşıya oldukları zorluklara yanıt verme kapasitesini zayıflatıyor. Kadınlar daha iyi kararlar alınması, çatışmaların önlenmesi ve kalıcı barışın inşası için hayati öneme sahip perspektifler ve deneyimler sunuyor. Kadınlar siyasi liderliğe tam olarak dahil olduğunda ülkeler daha istikrarlı oluyor, politikalar insanlar için daha iyi işliyor ve toplumlar dünyamızı şekillendiren krizlerle başa çıkmaya daha hazırlıklı hale geliyor.”
IPU Başkanı Tulia Ackson ise “Eşit temsil ahlaki bir zorunluluktur; çünkü kadınların kendi hayatlarını yöneten kararları şekillendirmede eşit hakları vardır. Aynı zamanda makul bir tercihtir. Kurumlar, hizmet ettikleri toplumları yansıttığında daha iyi kararlar alır. Her kesimden kadının her düzeyde var olduğu ve etkili olduğu kurumlar önyargıları daha iyi tespit edebilir, daha adil çözümler geliştirebilir ve kamu güvenini daha güçlü biçimde kazanabilir” diye konuştu.
Kadınlar sistemsel engellere takılıyor
Akbank, Futurebright işbirliğiyle Türkiye’de kadınların çalışma hayatında karşılaştığı yapısal engelleri ortaya koymayı amaçlayan “İş Hayatında Kadın Araştırması”nı yayımladı. Çalışan kadın ve erkekler, çalışmaya ara vermiş kadınlar ile 14-24 yaş arası öğrencilerle gerçekleştirilen “İş Hayatında Kadın Araştırması”na Türkiye genelinde 2 bin 153 katılımcı görüşleriyle katkı sağladı. Araştırmaya göre, çalışan kadınların %20’si çalışmayı “güçlü ve yeterli hissetmek” ile ilişkilendirirken, %10’u iş hayatını saygı ve değer görmekle bağdaştırıyor.
Araştırma, iş hayatında kadınların karşılaştığı sistemsel engellere de dikkati çekiyor. Buna göre erkeklerin %46’sı liderlik rollerine erkeklerin daha çok yakıştığını düşünürken, 10 kadından 7’si ise iş hayatında yaşanan olumlu ya da olumsuz gelişmelerin kadınların özel hayatını daha fazla etkilediği görüşünü paylaşıyor. Ayrıca araştırma, kadınların aynı pozisyonda çalıştıkları erkek meslektaşlarına kıyasla ücret konusunda eşit davranılmadığını düşündüklerini gösteriyor.
Her 5 kadından 1’i çocuk veya aile bakımı nedeniyle iş hayatından ayrılıyor. Her 3 kadından 1’i ise hamilelik haberini aldığında mevcut pozisyonunu sürdüremeyeceğini düşünüyor. Bu veriler anneliğin kadınlar için bir “kariyer alarmına” dönüşebildiğini gösteriyor.