İran, ABD ve Pakistan’ın yer aldığı doğrudan görüşmeler İslamabad’da yapılıyor

Gündemi BBC Türkçe’den takip etmek artık WhatsApp’ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD ve İranlı yetkililer, Pakistan’ın başkenti İslamabad’da doğrudan görüşmelere başladı. İki heyet de müzakereler öncesi Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile ayrı ayrı görüştü. Ardından Pakistan’ın da dahil olduğu üçlü görüşmeler başladı.

BBC’ye konuşan kaynaklar, önce 11 Nisan öğle saatlerinde ABD ve İran arasında görüşmelerin başladığını ancak Pakistanlı arabulucular aracılığıyla dolaylı olarak yürütüldüğünü belirtti.

Ardından Pakistan hükümet kaynakları ve Beyaz Saray, ABD ve İran ile Pakistan’ın da yer aldığı üçlü doğrudan görüşmelerin başladığını doğruladı.

BBC’ye konuşan üst düzey ABD’li bir yetkili, kendi heyetlerinde kimlerin bulunduğuna dair daha fazla ayrıntı verdi.

ABD heyetinin çekirdek kadrosunda Başkan Yardımcısı JD Vance’in yanı sıra ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı ve özel danışmanı Jared Kushner ile özel temsilci Steve Witkoff bulunuyor.

Yetkiliye göre, genişletilmiş ABD heyetinde ulusal güvenlik danışmanı Andrew Baker ve Asya işleri danışmanı Michael Vance de yer alıyor.

İran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi liderlik ediyor.

İslamabad’dan bildiren BBC News Farsça muhabiri Kasra Naji, yüz yüze görüşmelerin ilk turunun sona erdiğini ve ikinci aşamasının yakında başlayacağını bildirdi. “Müzakerelerin yarın devam etmesi muhtemel” dedi.

ABD Başkanı Donald Trump doğrudan görüşmeler devam ederken kendi sosyal medya platformundan “Hürmüz Boğazı’nın yakında açılacağını” belirten bir paylaşım yaptı.

Muhammed Bakır Kalibaf, İslamabad’a gittiği uçaktaki koltukların, savaşın ilk gününde ABD’nin düzenlenlediği bir hava saldırısında hayatını kaybeden kız çocuklarının yanmış okul çantaları ve fotoğraflarıyla doldurulduğunu gösteren görüntüler paylaştı.

Kalibaf görüşmeler öncesi müzakerecilerinin “iyi niyetli” olduğunu ancak ABD’ye “güvenmediklerini” söyledi.

Vance de daha önce, İran’ın onları “oyalamaya çalışması” halinde Amerikalıların buna açık olmayacağı uyarısında bulunmuştu.

Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, ABD heyetindeki JD Vance’i havaalanında karşılarken ABD’nin kalıcı bölgesel ve küresel barışın sağlanmasına yönelik taahhüdünü övdü.

Hürmüz Boğazı’ndan ABD savaş gemisi geçti mi?

Bu arada ABD merkezli Axios haber sitesi, Amerikalı bir yetkilinin 11 Nisan Cumartesi günü birkaç ABD donanma gemisinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini söylediğini aktardı.

Savaşın başlangıcından bu yana boğazdan hiç ABD savaş gemisi geçmedi.

Kaynaklarca bununla ticari gemilerin geçişine dair güveni artırmanın amaçlandığı belirtildi.

Ancak İran televizyonu, “Axios’un bir ABD gemisinin Hürmüz Boğazı’nı geçtiği iddiasını reddediyoruz” şeklinde açıklama yaptı.

BBC Doğrulama Servisi, Marine Traffic ve Whistlefinder verilerini kontrol etti. Buna göre, ABD savaş gemisi USS Michael Murphy bugün Dubai’deki Cebel Ali limanından ayrıldı ve Hürmüz Boğazı’nın batı kısmına vardı. Marine Traffic verilerine göre ABD gemisinin varış noktası Singapur olarak açıklandı.

Trump, görüşmeler sürerken kendi sosyal medya platformundan bir paylaşım yaparak İran’ın denize mayın döşediğine atıf yaptı ve “ABD’nin dünya üzerindeki tüm ülkelere bir iyilik olarak Hürmüz Boğazı’nı temizlemeye başladığını” söyledi.

İlerleyen saatlerde ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı CENTCOM bir paylaşım yaparak bugün iki ABD donanması güdümlü füze destroyerinin Hürmüz Boğazı’ndan geçtiğini açıkladı.

X’te yayımlanan açıklamada, bu adımın İran tarafından döşenen deniz mayınlarının temizlenmesini sağlamak amacıyla atıldığı belirtildi.

Geçiş yapan iki destroyerin USS Frank E Peterson ve USS Michael Murphy olduğu açıklandı.

“Bugün yeni bir geçiş hattı oluşturma sürecine başladık ve ticaretin serbest akışını teşvik etmek için bu güvenli rotayı yakında denizcilik sektörleriyle paylaşacağız” ifadelerine yer verildi.

Ateşkesin iki hafta sürmesi planlanıyordu

ABD ile İran arasında 7 Nisan’da şartlı bir ateşkes üzerine anlaşmaya varıldı ve bunun iki hafta sürmesi planlanıyordu.

Ateşkes ilk olarak ABD Başkanı Donald Trump tarafından sosyal medyada duyuruldu; Tahran daha sonra iki ülkenin, Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve İran’a yönelik saldırılara ara verilmesi şartına bağlı olarak bir anlaşmaya vardığını doğruladı.

• Türkiye, ABD ve İran arasında ateşkes sağlayan Pakistan’a nasıl destek verdi?

Ancak o sırada üzerinde uzlaşılan hususların tüm ayrıntıları açıklanmadı ve uzun vadeli bir ateşkesin tam olarak nasıl müzakere edileceği belirsizliğini koruyor.

İran televizyonu, Tahran’ın şartları karşılanmazsa görüşmelerin iptal edilebileceğini bildirdi

IRINN adlı İran devlet kanalında İslamabad’dan canlı yayın yapan bir muhabir, sabah saatlerinde İran’ın ön koşullarının karşılanmaması halinde görüşmelerin hâlâ iptal edilebileceği uyarısında bulundu.

Muhabir, İran’ın “çıkarlarına, taleplerine ve kırmızı çizgilerine” saygı göstermeyen müzakerelerden çekilmenin, yetkililerin “kararlı diplomasi” olarak tanımladığı yaklaşım açısından bir “başarı” şeklinde görülebileceğini söyledi.

Muhabir, önceki saatlerde de İran heyetinin ilk olarak Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ile görüşmesinin beklendiğini, ardından ABD heyetiyle yapılacak olası görüşmelerin zamanı da dahil olmak üzere daha fazla ayrıntının netleşeceğini belirtmişti.

Devlet televizyonu, İran’ın koşulları ve kırmızı çizgilerinin yanı sıra ABD’ye duyulan güvensizliğin altını çiziyor.

Haberlerde, İran’ın üstün konumda olduğu ve koşulları karşılanmazsa görüşmeler olmadan da ilerleyebileceği savunuluyor.

İran devlet televizyonuna göre, İran’ın ABD’ye sunduğu 10 madde arasında bölgedeki savaşın tamamen durdurulması, İran’a yönelik yaptırımların kaldırılması, ABD’nin elinde tutulan İran fonlarının ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve İran’a yeniden inşa maliyetleri için tazminat ödenmesi gibi unsurlar yer alıyor.

Lübnan kritik nokta

Çatışmaların sürmesi nedeniyle Lübnan, ateşkesin tartışmalı noktalarından biri haline geldi.

ABD ve İsrail, Lübnan’ın anlaşmanın bir parçası olmadığını belirtirken görüşmelerde kilit arabulucu olan Pakistan Lübnan’ın da anlaşmaya dahil olduğunu söyledi.

İsrailli ve Lübnanlı yetkililerin de 14 Nisan Salı günü Washington DC’de bir araya gelerek görüşmelere başlaması bekleniyor.

İsrail, Hizbullah’ın Lübnan’la yapılacak ateşkes görüşmelerine dahil edilmeyeceğini söyledi.

BBC’ye konuşan Pakistan Planlama ve Kalkınma ile Özel Girişimler Bakanı Ahsan İkbal, İran ile ABD arasındaki ateşkes müzakerelerine Lübnan’ın da dahil edilmesi gerektiğini söyledi.

11 Nisan’da konuşan İkbal, Pakistan’ın “paket bir ateşkes” olması gerektiğine inandığını ve İsrail’in “bu tarihi fırsatı baltalayan bir aktör olmamasını umduklarını” belirtti.

Öte yandan 11 Nisan öğle saatlerinde İsrail bir açıklama yaparak Lübnan’da 24 saat içinde Hizbullah’a ait 200 hedefi vurduğunu ifade etti.