İran’ın füzeleri Avrupa’ya ulaşabilir mi?

İngiltere ve ABD’nin Hint Okyanusu’ndaki Diego Garcia adasındaki ortak askeri üssüne İran’ın uzun menzilli balistik füzeler fırlatması, Ortadoğu’daki savaşın açık bir şekilde tırmanması anlamına geliyor.

Hedeflenen noktalar vurulamadı ama İsrail ordusu savaşın başlamasından bu yana bu kadar uzun menzilli füzelerin ilk kez kullanıldığını açıkladı.

Tahran bu saldırıyı henüz resmen doğrulamadı.

Uzmanlar, başarısız saldırının sonuçlarını değerlendiriyor ve bu durumun daha geniş bir yelpazedeki potansiyel hedefler için ne anlama gelebileceği de ele alınıyor.

Örneğin, gelecekte Berlin, Paris ve Londra gibi Avrupa başkentleri hedef alınabilir mi?

Bir İngiliz bakan, İsrail ordusunun Tahran’ın Londra’ya ulaşabilecek uzun menzilli füzelere sahip olduğu iddiasını “destekleyecek herhangi bir değerlendirme bulunmadığını” söyledi.

BBC Farsça’dan Ghoncheh Habibiazad, “İran’ın füze programı uzun zamandır uluslararası değerlendirmelerin odak noktası oldu” diyor ve devam ediyor:

“Tahran, füze geliştirme programının tamamen savunma amaçlı olduğunu ve ulusal caydırıcılık stratejisine dayandığını savunuyor. Düşmanlarıysa uzun menzilli füze kapasitesindeki ilerlemenin bölgesel güvenlik dinamiklerini değiştirebileceğini savunuyor.”

İsrail ve ABD’nin saldırıları başladığında Tahran’ın nükleer programıyla ilgili müzakerelerin üzerinden henüz bir ay bile geçmemişti ve yeni bir tur görüşme olasılığı da gündeme gelmişti.

Diego Garcia’nın da içinde bulunduğu Chagos Adaları, İran’a yaklaşık 3800 kilometre uzaklıkta.

Wall Street Journal ve CNN, adlarının açıklanmasını istemeyen ABD’li yetkililere atıfta bulunarak balistik füzelerin ateşlendiğini bildirdi, ancak füzelerin hiçbirinin hedefine ulaşmadığını belirtti.

Füzelerden birinin havada etkisiz hale geldiği, diğerinin ise bir ABD savaş gemisi tarafından önlendiği bildirildi.

BBC de kendi kaynaklarından bu haberleri doğruladı.

• İran savaşı Kıbrıs’taki askeri dengeyi nasıl etkileyebilir?

Olayın hemen ardından İsrail ordusu Avrupa, Asya ve Afrika’daki birçok şehrin artık risk altında olduğunu iddia etti. Tahran’ın bu tür kabiliyetlere sahip füzeler geliştirme amacında olduğuna yönelik geçen yıl uyarı yapıldığı savunuldu.

İsrail Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir, Chagos Adaları’na yönelik füze fırlatılmasının ardından sosyal medyada yayınladığı bir videoda uyarıda bulundu.

Zamir, “İran, dört bin kilometre menzilli iki aşamalı kıtalararası balistik füze fırlattı. Füzelerin İsrail’i vurması amaçlanmamıştı” dedi.

“Etki alanları Avrupa başkentlerine kadar uzanıyor. Berlin, Paris ve Roma doğrudan tehdit altında” uyarısı yaptı.

Savunma uzmanı ve emekli İngiliz General Richard Barrons’ın da aralarında bulunduğu diğer uzmanlarsa BBC’ye yaptıkları açıklamalarda, tüm bunların İran’ın füze stokunun ve erişim alanının yeniden değerlendirilmesini zorunlu kıldığını söyledi.

“Daha önce İran füzelerinin menzilinin 2.000 kilometre olduğunu düşünüyorduk, oysa Diego’ya atılan füzenin menzili 3.800 km” dedi.

• İsrail, Hizbullah’a karşı hava ve kara saldırılarını yoğunlaştırmayı onayladı

İran balistik füze programında kendi koyduğu 2000 kilometrelik bir menzil sınırı olduğunu savunuyordu.

Bu sınır, İran füzelerinin menzilinde İsrail’in olduğu ama Avrupa’nın bulunmadığı anlamına geliyordu.

İran’ın öldürülen eski dini lideri Ali Hamaney, 2021’de bunun siyasi bir tercih olduğunu, teknik kısıtlamalardan kaynaklanmadığını ve komuta kadrosu ile Devrim Muhafızları’nın muhalefetine rağmen yapıldığını savunmuştu.

Tahran İsrail’e yönelik tehdidi sürdürmek istiyordu ama Avrupa’yı da alarma geçirmek niyetinde değildi.

Ancak geçen yıl Eylül ayında İranlı bir milletvekili devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Devrim Muhafızları’nın kıtalararası balistik füze denemesini başarıyla gerçekleştirdiğini söylemiş ama füzenin menzili hakkında herhangi bir detay vermemişti.

Füze menzili

Times of Israel’e göre, ABD yetkilileri uzun zamandır İran’ın uzay programı kapsamında, kıtalararası balistik füzeler yapabilmesine olanak tanıyan teknolojiler geliştirdiğini düşünüyordu.

Bazı uzmanlar da aynı fikirde.

Londra merkezli düşünce kuruluşu RUSI’nin eski genel müdürü Dr. Karin von Hippel, BBC’ye yaptığı açıklamada, “İranlılar ayrıca 10 bin kilometreye kadar menzile sahip kıtalararası balistik füzeler de geliştiriyorlar ama ancak bunları henüz faaliyette görmedik” dedi.

Bu, İran’dan fırlatılan füzelerin potansiyel olarak ABD anakarasına ulaşabileceği anlamına geliyor

Gözlemciler, Hint Okyanusu’ndaki saldırının artık bu sınırlamanın kalktığını gösterdiğini söylüyor.

Ancak bazı uzmanlar, önceden engellenmeseler bile füzelerin hedeflerine ulaşmalarının şüpheli olduğunu söylüyor.

İngiltere kabinesindeki isimlerden Steve Reed, BBC’ye, “İranlıların İngiltere’yi hedef aldığına veya isteseler bile bunu yapabileceklerine dair somut bir değerlendirme yok” dedi.

Tartışılan mesele, İran’ın bu tür uzun menzilli saldırıları gerçekleştirmek için gereken operasyonel teknolojiye hakim olup olmadığı.

Bunun da belirgin bir psikolojik boyutu var.

Bazıları İran’ın bu hedefleri vurmayı asla amaçlamadığını, aksine Tahran’ın niyetini ve caydırıcılığını açıkça ortaya koyan bir uyarı mesajı gönderdiğini düşünüyor.

Tel Aviv merkezli Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü’nde çalışan eski İsrail askeri istihbarat subayı Danny Citrinowicz, Independent gazetesine yaptığı açıklamada “Yarın Londra’ya veya Paris’e saldıracaklarını düşünmüyorlar ancak bence bu, caydırıcılıklarını artırmalarını sağlayan bir unsur” dedi.

İsrail’in bu hafta Hint Okyanusu’ndaki yaşananlara verdiği tepki aynı zamanda bir birlik çağrısı olarak da yorumlanabilir.

BBC’ye konuşan eski NATO Avrupa Komutan Yardımcısı General Richard Shirreff, “Elbette İsrail bunu söyleyecek çünkü savaşın genişlemesi ve Amerika ile İsrail’in yanı sıra mümkün olduğunca çok başka ülkeyi de savaşa dahil etmek onların çıkarına” dedi.

“Buna karşı koymalıyız. Bu, net bir nihai hedefi ve stratejisi olmayan, bataklığa dönüşen bir Trump savaşı. Bize altı ay önce nükleer kapasitelerin yok edildiği söylendi. Bu konuda Washington’dan gelen hiçbir şeye inanmamalıyız.”