Mars örneklerine ABD Kongresi engeli

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Mars’ın bir zamanlar yaşanabilir olup olmadığına dair en kritik soruları yanıtlaması beklenen bu dev plan, planlandığı haliyle ilerlemeyecek gibi görünüyor.

NEDEN BU KADAR ÖNEMLİYDİ?

Mars’ı yıllardır inceleyen Curiosity ve özellikle de Perseverance, gezegenin geçmişte sıcak ve ıslak dönemler yaşamış olabileceğine dair güçlü ipuçları topladı. Ancak asıl “büyük adım”, bu izlerin bulunduğu kaya ve toz örneklerini Dünya’ya getirip modern laboratuvarların tüm gücüyle analiz etmekti. Çünkü Dünya’daki cihazlar; hassas ölçüm, kimyasal iz sürme ve mikroskobik analizlerde Mars’taki sınırlı ekipmanla kıyaslanamayacak kadar avantajlı.

NASA’nın kendi MSR tanımında da bu kampanyanın, bilim camiasının en yüksek önceliklerinden birini gerçekleştireceği ve Mars’a dair anlayışımızı kökten değiştireceği vurgulanıyordu.

33 TÜPÜN AKIBETİ

Perseverance bu zincirin ilk halkasını başarıyla tamamladı. Araç, bilim insanlarının “en değerli” gördüğü bölgelerden toplam 33 örnek tüpü hazırlayıp belirli noktalara “önbellek” gibi bıraktı. MSR’nin devamı, bu tüplerin yüzeyden toplanıp Mars yörüngesine çıkarılması ve ardından Dünya’ya taşınması üzerine kuruluydu.

Şimdi ise o tüplerin ne zaman, nasıl alınacağı belirsizleşti.

MALİYET DUVARA TOSLADI

Projenin önündeki en büyük engel para. Örnekleri geri getirme maliyeti bir noktada 11 milyar dolar seviyesine kadar yükselince, NASA yeni mimariler üzerinde çalışarak tahmini maliyeti 7 milyar dolar civarına çekmeye çalıştı. Ama bu, hâlâ “tahmin”di. Çünkü bu ölçekte ve bu karmaşıklıkta bir görev, doğal olarak büyük belirsizlikler taşıyordu.

Üstelik NASA üzerinde genel bütçeyi küçültme baskısı artarken, MSR’nin hem pahalı hem de riskli görünmesi onu en kolay hedeflerden biri haline getirdi.

PLAN NEDEN KARMAŞIKTI?

“Örnek getir” demek kulağa basit gelse de MSR’nin planı adeta uzayda bir satranç maçıydı:

* Mars’a bir iniş aracı gönderilecek

* Perseverance tüpleri iniş aracına teslim edecekti

* Olmazsa küçük “örnek taşıyıcı” helikopterler devreye girecekti

* İniş aracındaki roket, örnekleri Mars yörüngesine çıkaracaktı

* Yörüngedeki araçla buluşulacak, ardından Dünya’ya dönüş başlayacaktı

Bu kadar çok aşama ve “her şeyin kusursuz işlemesi” gerekliliği, maliyeti ve riski büyüten temel unsurlardı.

YİNE DE TAMAMEN BİTMEDİ?

Bütçede, Mars keşfiyle ilgili bazı teknolojilerin geliştirilmesi için sınırlı bir pay kaldığı belirtiliyor. Bu kaynak, ileride daha ekonomik bir örnek geri getirme planına kapı aralayabilir. Bir başka senaryo da örnekleri Dünya’ya getirmeden, Mars yüzeyinde çok daha gelişmiş cihazlarla analiz edebilmek. Ancak Dünya’daki laboratuvar teknolojisi de aynı hızla ilerlediği için, “Mars’ta incelemek” fikrinin uzun vadede bile Dünya’daki analiz gücüne yetişmesi kolay görünmüyor.

Bu tablo, başka bir olasılığı da öne çıkarıyor: Çin’in Mars’tan örnek getirmeyi hedefleyen planları. Eğer NASA/ESA hattı gecikir ya da rafa kalkarsa, Mars örneklerini Dünya’ya ilk ulaştıran ülke Çin olabilir. Ancak uzmanların sık dile getirdiği fark şu: Perseverance’ın tüpleri “en yüksek bilim değeri” hedefiyle seçilip hazırlanmış durumda. Çin’in yaklaşımı ise anlatıldığı kadarıyla daha “topla ve getir” türüne yakın.

Bilim insanlarının tesellisi şu: Mars’ın soğuk ve kuru koşulları, bu tüplerin uzun süre bozulmadan kalma ihtimalini artırıyor. Yani örnekler “kaçmıyor”; orada bekliyor.