Savaşla tıkanan Hürmüz’ü ABD nasıl açabilir?

ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan İran Savaşı'nda İran'ın en büyük stratejik kozlarından biri Hürmüz Boğazı. Peki geçişleri ısrarla açmak isteyen ABD bunu nasıl yapabilir?

İran ile girilen savaşın üçüncü haftasında ABD Başkanı Trump, kritik Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması için diğer ülkelere savaş gemileri göndererek yardım etmeleri çağrısında bulundu. ABD ordusu, Tahran'ı boğazı yeniden açmaya zorlamak amacıyla İran'ın ana petrol ihracat merkezi olan Hark Adası'ndaki askeri hedefleri bombalarken, bölgedeki gerilimin tırmanması üzerine İran yanlısı milislerin saldırıları nedeniyle Amerikalıların Irak'ı terk etmeleri istendi. 

Trump, ABD donanmasının petrol tankerlerine eskortluk etmeye "çok yakında" başlayacağını belirterek müttefiklerinden destek beklediğini vurguladı.

Savaşın başlamasından önce ABD Genelkurmay Başkanı General Dan Caine'in, bir Amerikan saldırısının İran'ı Hürmüz Boğazı'nı kapatmaya iteceği ve bölgenin mayınlar ile dronlarla döşeneceği yönünde uyarılarda bulunduğu belirtilmişti. Savaş buna rağmen başlayınca İran geri adım atmayı reddederek boğazı kapatmayı en güçlü kozu olarak kullandı. Bu süreçte en az 13 Amerikalı hayatını kaybederken, bir okul saldırısında çoğu çocuk 175 sivilin ölmesi ve operasyonun haftalık milyarlarca dolarlık maliyeti, uzmanlara göre Amerikan ekonomisini stagflasyon riskiyle karşı karşıya bırakıyor.

Trump'ın Hürmüz Boğazı'nı güvence altına alma planı, 39 km genişliğindeki geçidin İran füzeleri ve dronları tarafından bir "ölüm bölgesine" dönüştürülmesi riskiyle karşı karşıya bulunuyor. Boğazın güvenliğini sağlamak için tanker başına iki savaş gemisinin düşeceği devasa bir eskort operasyonun planlandığı belirtilirken, uzmanlar bu sürecin başarılı olması için en az bir düzine MQ-9 Reaper dronunun sürekli devriyede olması gerektiğini belirtiyor. 

Trump, Çin, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerin de bu yükü paylaşmasını beklerken, güvenlik önlemleri nedeniyle oluşacak gecikmelerin boğaz trafiğini normal kapasitesinin yüzde 10'una kadar düşürebileceği öngörülüyor.

Hürmüz'deki İran tehdidini tamamen ortadan kaldırmak için masadaki en sert seçenek, İran'ın güney kıyı şeridini ele geçirmek üzere binlerce askerden oluşan bir kara operasyonu başlatmak olarak değerlendiriliyor. 

Trump, bölgeye 2 bin 200 deniz piyadesinden oluşan bir birim sevk ederek tüm seçeneklerin masada olduğunu gösterirken, askeri analistler böyle bir adımın 190 bin kişilik Devrim Muhafızları ordusuyla aylar sürecek asimetrik bir çatışma anlamına geleceği uyarısında bulunuyor. 

Kıyı şeridinin kontrolü sağlansa bile, İran'ın iç kesimlerden fırlatabileceği uzun menzilli füzeler güvenlik riskini diri tutmaya devam ediyor.

Hürmüz Boğazı'ndan günlük geçişlerin normale dönmesi uzmanlara göre sadece askeri başarıya değil, nakliye ve sigorta şirketlerinin bölgenin güvenli olduğuna ikna edilmesine de bağlı. Uzmanlar, İran'ın saldırılarını tamamen durduracağına dair kesin bir garanti ve çatışmaların sona ermesi gerçekleşmeden küresel enerji akışının normale dönmeyeceğini vurguluyor. 

600'den fazla ticaret gemisi körfezde mahsur kaldığı belirtilirken bu tıkanıklığın aşılması, Trump'ın uluslararası destek ve yoğun askeri güç kullanımı stratejisinin başarısına endeksli görülüyor.