TCMB: Mart enflasyonunda enerji fiyatları belirleyici oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Mart Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu’nu yayımladı.

Rapora göre, tüketici fiyatları Mart ayında yüzde 1,94 artarken, yıllık enflasyon 0,66 puan gerileyerek yüzde 30,87 seviyesinde gerçekleşti. Mart ayında enflasyon görünümünde, jeopolitik gelişmelere bağlı olarak enerji fiyatları ve bu artışın ulaştırma hizmetlerine yansımaları belirleyici oldu.

Bu dönemde enerji fiyatları, ham petrol fiyatlarındaki gelişmelerin etkisiyle akaryakıt öncülüğünde yüzde 4,75 arttı. Eşel mobil uygulaması ise uluslararası enerji fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisini önemli ölçüde sınırladı. Enerji dışı aylık tüketici enflasyonu yüzde 1,74 seviyesinde kaldı.

Yılın ilk iki ayında yüksek seyreden gıda enflasyonu Mart ayında yavaşladı. Dayanıklı tüketim mallarındaki görünümün etkisiyle temel mal enflasyonu düşük seyrini korudu. Mevsimsellikten arındırılmış veriler, ulaştırma fiyatlarındaki artışın etkisiyle hizmet enflasyonunun yüksek seviyesini sürdürdüğünü gösterdi.

Yurt içi üretici fiyatları Mart ayında yüzde 2,30 artış gösterdi ve yıllık üretici enflasyonu 0,52 puan yükselerek yüzde 28,08 oldu. Eşel mobil uygulaması tüketici fiyatlarını sınırlayıcı yönde etkilerken, vergi dışı üretici fiyatlarının küresel gelişmelere daha duyarlı olduğu gözlendi.

Rapora göre Mart ayında tüketici fiyatlarındaki artış yüzde 1,94 olurken yıllık enflasyon yüzde 30,87’ye geriledi. Buna karşılık, B ve C endekslerinin yıllık artış oranları yaklaşık 0,20’şer puan yükselerek sırasıyla yüzde 30,11 ve yüzde 29,68 olarak kaydedildi.

Yıllık enflasyona katkılar incelendiğinde, gıda ve alkolsüz içecekler, temel mallar ile alkol, tütün ve altın gruplarının katkıları azalırken; enerji ve hizmet gruplarının katkılarında artış görüldü. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, aylık tüketici fiyat artışı önceki aya kıyasla zayıfladı.

Bu dönemde gıda enflasyonu yavaşlarken, enerji fiyatlarına bağlı olarak gıda dışı enflasyon yükseldi. Aylık artışlar B endeksinde gerilerken C endeksinde artış kaydedildi. Temel mallarda sınırlı bir yükseliş görülürken hizmet grubunda yatay seyir izlendi, işlenmiş gıdada ise belirgin bir yavaşlama yaşandı.

TCMB tarafından izlenen göstergeler, Mart ayında enflasyonun ana eğiliminde düşüşe işaret etti. Ancak üç aylık ortalamalar bazında belirgin bir değişim gözlenmedi.

Hizmet fiyatları Mart ayında yüzde 2,39 artarken, yıllık hizmet enflasyonu 0,59 puan yükselerek yüzde 40,26 oldu. Bu artışta ulaştırma hizmetleri öne çıktı. Yıllık enflasyon ulaştırma ve haberleşmede artarken, diğer alt gruplarda gerileme görüldü.

Jeopolitik gelişmelerin etkisiyle akaryakıt fiyatlarındaki artış sonucunda ulaştırma hizmetleri fiyatları aylık yüzde 6,07 yükseldi. Bu dönemde özellikle hava yoluyla yurt dışı yolcu taşımacılığı fiyatları yüzde 10,94 artışla dikkat çekti. Şehir içi ulaşımda fiyat ayarlamalarının etkisi sürerken, şehirlerarası otobüs ücretlerinde akaryakıt artışına ek olarak bayram etkisi hissedildi.

Haberleşme hizmetlerinde aylık enflasyon yüzde 3,03 seviyesinde gerçekleşti. Kiralarda aylık artış yüzde 2,41 olurken, yıllık kira enflasyonu 1,46 puan düşüşle yüzde 52,45’e geriledi. Eğitim, lokanta ve otel gibi diğer hizmet kalemlerinde ise daha ılımlı bir seyir izlendi.

Temel mal grubu fiyatları Mart ayında yüzde 0,44 artarken, yıllık enflasyon 0,51 puan azalarak yüzde 16,06 oldu. Dayanıklı mallarda fiyat artışı yüzde 0,81 seviyesinde gerçekleşti. Beyaz eşya, otomobil ve mobilya fiyatları sırasıyla yüzde 2,39, yüzde 0,93 ve yüzde 0,76 arttı. Diğer elektrikli ve elektriksiz aletlerde ise yüzde 0,26 düşüş kaydedildi.

Giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 2,17 gerilerken, diğer temel mallarda aylık enflasyon yüzde 2,20 ile önceki aya göre yükseldi.

Enerji fiyatları Mart ayında yüzde 4,75 artarken, yıllık enerji enflasyonu 6,05 puan yükselerek yüzde 34,24’e ulaştı. Bu artışta akaryakıt fiyatlarının yüzde 9,52 yükselmesi belirleyici oldu. Eşel mobil uygulaması, rafineri ürün fiyatlarındaki artışın önemli bölümünün ÖTV’den karşılanmasını sağlayarak daha olumsuz bir görünümü sınırladı.

Yağışların etkisiyle hidroelektrik üretimin artması sonucu elektrik fiyatlarında yüzde 1,24 düşüş kaydedildi ve bu durum enflasyona olumlu katkı sağladı.

Gıda ve alkolsüz içecekler grubunda fiyat artışı yüzde 1,79 ile önceki iki aya kıyasla yavaşladı. Yıllık gıda enflasyonu ise 4,09 puan azalarak yüzde 32,36 oldu. İşlenmemiş gıdada yıllık enflasyon belirgin şekilde gerilerken, işlenmiş gıdada daha yatay bir görünüm izlendi.

Sebze fiyatlarında önceki aylardaki yüksek artışın ardından Mart ayında daha sınırlı bir yükseliş kaydedildi. Et fiyatlarındaki güçlü seyir devam etti. İşlenmiş gıdada ise aylık fiyat artışı yüzde 0,62 ile belirgin şekilde yavaşladı.

Alkollü içecekler ve tütün grubunda fiyatlar, Şubat ayında yapılan zamların Mart ayına yansımasıyla yüzde 4,36 arttı.

Yurt içi üretici fiyatları Mart ayında yüzde 2,30 artış gösterdi ve yıllık üretici enflasyonu yüzde 28,08 oldu. Enerji fiyatları jeopolitik gelişmelerin etkisiyle yüzde 4,65 arttı. Buna karşın, elektrikte üretici fiyatlarının yüzde 11,2 gerilemesi daha olumsuz bir tabloyu sınırladı.

Dayanıklı tüketim ve sermaye mallarında sırasıyla yüzde 0,89 ve yüzde 0,68 artışla ılımlı bir seyir izlendi. Eşel mobil mekanizması tüketici fiyatlarını sınırlayıcı etki yaratırken, vergi dışı üretici fiyatlarının küresel gelişmelere daha duyarlı olduğu belirtildi.

TCMB açıklamasında, “Bu nedenle gelecek dönemde üretici ve tüketici enflasyonları arasında bir ayrışma gözlenmesi söz konusu olabilecektir” değerlendirmesine yer verildi.