Türkiye’de debriyaj tarih oluyor

Türkiye otomobil pazarı son yıllarda büyük bir dönü­şüm içinde . Artan elektrik­li araçlarla birlikte, vites tercihleri de teke düşerken, pazarda manu­el vitesli araçlar da hızla siliniyor. Otomotiv Distribütörleri ve Mo­bilite Derneği (ODMD) verileri de küresel araştırmalarla birlikte okunduğunda tablonun oldukça ne olduğu ortaya çıktı. Manuel vites akım otomobil dünyasından çık­tı. Türkiye’de 2026 yılı itibarıy­la satışta 282 otomobil mode­li bulunuyor. Bunun sadece 11’i düz vites yani manu­el. Bu tablo, manuel vi­tesin toplam otomobil modeli havuzu için­deki payının yüz­de 3,9 seviyesi­ne kadar indi­ğini ortaya koyuyor. Yani showroomlara giren her 100 oto­mobilin sadece 4’ü manuel. Ge­ri kalan büyük çoğunluk ise tama­men otomatik. 5 yıl önce manuel vites oranı yüzde 20’ye çok yakındı. Mevcut eğilim devam ederse, ma­nuel vites önümüzdeki birkaç yıl içinde tamamen niş, ardından ise nostaljik bir teknolojiye dönüşme­si çok da uzak değil.

5 yılda dramatik erime

2020 yılında Türkiye’de satışta bulunan 263 otomobil modelinin 45’inde manuel şanzıman seçene­ği yer alıyordu. Bu da manuel araç payının yüzde 17,1 seviyesine oldu­ğunu gösteriyor. Yani her 100 oto­mobilin 17’si 2020 Türkiye’sinde manuel olarak satılıyordu. Aradan geçen süreçte, manuel model sa­yısı 45’ten 11’e düştü. Toplam pay yaklaşık 13 puan geriledi. Pazar­daki ağırlık 4’te 1 seviyesinden yok denecek noktaya indi. Bu değişim, Türkiye otomotiv pazarında çok hızlı bir dönüşüm yaşandığını or­taya koydu.

Satılan her 100 otomobilin 3’ü bile manuel değil

Bu yılın ilk çeyreğinde Türki­ye’de satılan otomobillerin 204 bin 931 adedi yani yüzde 97,3’ü otomatik. 5 bin 757 adedi yani yüz­de 2,7’si düz vitesli araçlardan olu­şuyor. ODMD verilerine göre, bu tablo artık manuel vitesin pazar­da neredeyse yok olduğunu açık şekilde ortaya koydu. Satış tarafı­na bakıldığında Türkiye’de satılan her 100 otomobilin sadece 3’e ya­kını manuel. Geçen yılın aynı dö­nemine göre, otomatik araç­ların payı yüzde 94,6 seviye­sindeydi. Düz vitesli araçlar da pazardan yüzde 5,4 pay alıyordu. Yani manuel vite­sin payı bir yılda yarı yarı­ya erimiş oldu.

Talep ciddi bir şekilde düştü

Pazarın dinamiklerine bakıldığında manuel vites sayısıyla, satılan manuel vites sayısındaki pay örtüşüyor. Model bazında manuel oranı yüzde 3,9 seviyesinde. Satış bazında ise bu oran yüzde 2,7 olarak dikkat çekiyor. Manuel olan otomobiller çok düşük adetlerde satılıyor. Sorun sadece seçeneklerin azalması değil, talebin de ciddi bir şekilde düşmesi. Artık birçok modelde otomatik şanzıman standart haline gelirken, birçok segment de fiilen yok oldu. Artık azalma değil, bir yok olma dönemi çoktan başladı.

Elektrikli pazarı yüzde 100 otomatik

Otomotiv sektöründeki en büyük kırılma noktası ise elektrikli araçlar oldu. Tam elektrikli araçlarda düz vitesli şanzımanlara yer verilmiyor. Hibrit sistemlerde de manuel neredeyse tamamen terk edildi. SUV ve elektrikli araçların payı arttıkça manuel doğal olarak eridi. İngiltere kaynaklı veriler de bu dönüşümü destekliyor. Elektrikli araçların yaygınlaşması, manuel vitesin teknolojik olarak gereksiz hale gelmesine yol açıyor.

D segmentinde payı yok C segmentinde yüzde 3,6

Veriler segment bazında da oldukça dikkat çekici. Tabloya göre, artık manuel vitesli otomobillerin hiçbir segmentte ana segmet olmadığı görüldü. Giriş segmentinde bile artık manuel yok. ODMD verilerine göre, A (mini), D (orta), E (lüks) segmentlerinde otomatik oranı yüzde 100. F (üst lüks) segmentte otomatik oranı yüzde 99,7 iken manuelin payı yüzde 0,3. B sınıfında da otomatik araçların payı yüzde 97,5 iken manuel bu satış serisinden yüzde 2,5 pay aldı. En fazla manuel aracın satıldığı sınıf ise kompakt C segmenti. Burada otomatik araçların payı yüzde 96,4. Düz vites araçların aldığı pay da 3,6. Türkiye’de en çok tercih edilen C segmentinde bile bu geçişin oldukça yüksek olması dönüşüm hakkında ipucu veriyor.

Avrupa’da düşüş var Türkiye’de ise daha dramatik

Türkiye’deki bu dönüşüm aslında küresel bir trendin parçası. Aynı zamanda üretimler de ağırlıklı olarak otomatik. İngiltere merkezli araştırmalar ve otomotiv yayınları, manuel vitesin hızla yok olduğunu net şekilde ortaya koydu. Yapılan analizlere göre, İngiltere’de manuel sunulan model sayısı bir yılda 82’den 67’ye düştü. İncelenen yaklaşık 300 modelin 225’i yalnızca otomatik olarak satılıyor. Manuel aracın pazar payı böylece yüzde 25’in altına geriledi. 2011’de yeni araçların sadece yüzde 25’i otomatikken, 2020’ye gelindiğinde bu oran yüzde 80’e çıktı. Bu da manuel vitesin yalnızca gelişmekte olan pazarlarda değil, Avrupa’nın köklü otomotiv ülkelerinde bile hızla gerilediğini gösteriyor. Ama Türkiye otomobil pazarında düşüş daha dramatik.

Manuel ile otomatik farkı 250 bin lira seviyesinde

Artık tüketiciler de fiyata çok takılmıyor. Bir anlamda yıllardır süregelen bir algının da sona erdi. Eskiden manuel araçlar daha ucuzdu, daha az yakardı ve daha yaygındı. Bugün ise otomatik şanzımanlı araçlar fiyat olarak daha erişilebilir. Eskisi gibi büyük fiyat farkları yok. Yakıt tüketimi ölçütü değişti. Artık otomatik vitesli araçlar da oldukça az yakmasının yanında manuel araçlardan bile düşük hale geliyor. Kampanyalar güçlü, kredi seçenekleri var. Bu yüzden düz vites aracı tercih etmek için pek de neden kalmıyor. Bugün bakıldığında Türkiye’de satılan en ucuz otomobiller arasında manuel-otomatik farkı da 250 bin lira seviyesinde. Bu da farkın düştüğünü gösteriyor.