Uydu görüntülerinden savaşı takip etmeye ABD engeli

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile İran’ın misillemeleri sürerken, özellikle bölgede yaşananlara dair çalışmalarda ve takipte kritik öneme sahip ticari uydu görüntülerine erişim kısıtlaması geldi. Kısıtlama nedeniyle bölgedeki gelişmelerin izlenmesinin zorlaştığı bildirildi.

İngiliz The Economist dergisinin haberine göre, araştırmacıların ve gazetecilerin çatışma bölgelerini takip etmesinde kilit rol oynayan uydu görüntülerinin bir kısmı, gerilimin ardından erişime kapatıldı. Ayrıca bazı uydu görüntülerinde de yayınlanmanın geciktirildiği belirtildi. Bu durumun, çatışmalardaki sivil kayıpların ve saldırıların bağımsız şekilde doğrulanmasını imkansız hale getirdiği vurgulandı.

ABD merkezli uydu görüntüleme şirketi Planet Labs, Orta Doğu’ya ilişkin yüksek çözünürlüklü görüntülerin yayınlanmasına önce 4 gün gecikme getirirken, bu süreyi daha sonra 2 haftaya çıkardı. Şirket, bu kararı şeffaflık taahhüdü ile görüntülerin müttefiklere veya sivillere zarar verecek saldırı planlarında kullanılma riskini sınırlama sorumluluğu arasında denge kurmak amacıyla aldığını savundu. Kararın bağımsız olarak alındığı açıklansa da haberde ABD yönetiminin şirketler üzerinde baskı kurduğuna dair iddialar ortaya atıldı.

Görüntü kısıtlamaları, özellikle Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının yerinde denetim gerçekleştirmediği alanlarda İran’ın nükleer tesislerini izlemeyi ve askeri hasar tespitini zorlaştırıyor. Araştırmacılar, gerçek uydu görüntülerinin engellenmesinin yapay zekayla üretilmiş sahte görüntülerin yayılma riskini artırdığı konusunda uyarılarda bulundu. Ayrıca, ABD merkezli Vantor şirketinin askeri üs görüntülerini yayınlamama politikası izlediği, buna karşın Airbus gibi Avrupa firmaları ile Jilin-1 ve Siwei gibi Çin merkezli şirketlerin sektördeki faaliyetlerini artırdığı belirtildi.

Middlebury Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü uzmanı Jeffrey Lewis, uydu görüntülerinin hem hedef belirleme hem de savaş hasarı tespiti için kritik olduğunu belirterek, 24 veya 48 saatlik gecikmelerin uzun soluklu bir savaşta yetersiz kalacağını ifade etti. Lewis, operasyonların haftalarca veya aylarca sürebileceği bir senaryoya kimsenin hazırlıklı olmadığını dile getirirken, bağımsız teyit süreçleri için uydu geçiş sıklığının hayati önem taşıdığı kaydedildi. Mevcut tabloda, stratejik bölgelerin izlenmesindeki teknik engellerin bölgedeki bilgi akışını kısıtladığı altı çizilen ana unsurlar arasında yer aldı.