Yunanistan’ın savaş bahanesi! Ege ve Kıbrıs'taki askeri yığınak ne anlama geliyor?

Araştırmacı Oğuz Yücel, Yunanistan’ın ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşı gerekçe göstererek Ege Denizi ve Kıbrıs’a F-16 ve Patriot konuşlandırmasının ne anlama geldiğini değerlendirdi;

Yunanistan'ın son dönemde Kerpe Adası, Girit ve Rodos arasındaki stratejik noktalara Patriot füze sistemleri konuşlandırması, Kıbrıs'a ise F-16 Viper savaş uçakları ve Kimon fırkateynini sevk etmesi, bölgesel güvenlik dinamiklerini ve uluslararası hukuku yakından ilgilendiren bir tabloyu gün yüzüne çıkardı.

Yunanistan resmi makamları, söz konusu adımları, Kıbrıs'ın savunma kapasitesini destekleme ve bölgedeki artan jeopolitik gerilimlere karşı meşru bir savunma refleksi olarak nitelendirse de, atılan bu adımların uluslararası antlaşmalarla belirlenmiş hukuki çerçeveyle ciddi bir uyumsuzluk içinde olduğu değerlendiriliyor.

ANTLAŞMALARLA BELİRLENMİŞ STATÜYE AYKIRILIK

Uzmanlara göre, Yunanistan'ın bu hamleleri, 1923 tarihli Lozan Barış Antlaşması ve 1947 tarihli Paris Barış Antlaşması'nda yer alan silahsızlandırma hükümlerine açıkça aykırılık teşkil ediyor.

Lozan Antlaşması, Midilli, Sakız, Sisam, Ahikerya (İkarya), Limni, Semadirek, Taşoz ve çevresindeki adaların silahsızlandırılmış statüsünü güvence altına alırken, 1947 Paris Antlaşması da İtalya'dan Yunanistan'a geçen Oniki Adalar (Güney Sporatlar) için benzer bir statü öngörüyor. Bu düzenlemeler, bölgesel istikrarın ve güç dengesinin korunması temel amacını taşıyor.

KIBRIS'A SEVK EDİLEN F-16 VİPER'LAR VE KİMON FIRKATEYNİ

Bu çerçevede, Türkiye'ye yaklaşık 90 kilometre mesafedeki Kerpe Adası'na konuşlandırılan uzun menzilli Patriot hava savunma sistemleri, adanın silahsızlandırılmış statüsünü fiilen ortadan kaldırıyor.

Kıbrıs'a sevk edilen F-16 Viper'lar ve Kimon fırkateyni ise yalnızca savunma kapasitesini aşan, ciddi bir taarruz gücü potansiyeli barındırıyor. Bu durum, Yunanistan'ın uluslararası yükümlülüklerini ihlal ettiği ve bölgede yeni bir diplomatik gerilim odağı yarattığı şeklinde yorumlanıyor.

'KIBRIS'I KORUMA' GEREKÇESİNİN HUKUKİ ZEMİNİ

Yunanistan, Kıbrıs'a yönelik askeri sevkiyatı "adayı koruma" ihtiyacıyla gerekçelendiriyor. Ancak bu gerekçenin uluslararası hukukta ne derece karşılık bulduğu tartışmalı. Öne sürülen tehdidin kaynağı olarak İran-ABD-İsrail eksenindeki çatışmalar gösterilse de, bu çatışmaların Kıbrıs'a yönelik doğrudan ve somut bir saldırı riski oluşturup oluşturmadığı netlik kazanmış değil. Coğrafi olarak Kıbrıs'ın, Orta Doğu'daki çatışma merkezlerinden uzak konumu da bu tehdit algısını sorgulatıyor.

Uluslararası hukuk, bir devletin güvenlik endişelerini gerekçe göstererek bağlayıcı antlaşma hükümlerini tek taraflı olarak ihlal etmesine meşruiyet tanımıyor. Bu bağlamda, Atina yönetiminin "Kıbrıs'ı koruma" argümanı, hukuki bir dayanaktan ziyade stratejik caydırıcılık ve Türkiye'ye karşı güç gösterisi olarak değerlendiriliyor. Nitekim bölgedeki çatışmaların hiçbir aşamasında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'ne (GKRY) yönelik bir füze tehdidi gerçekleşmediği gibi, İran da Kıbrıs'ın hedefi olmadığını açıkça ifade etti.

YIĞINAĞIN GERÇEK SAİKLERİ: EGE'DE REKABET VE İTTİFAK DENGELERİ

Analizler, Yunanistan'ın askeri yığınağının asıl nedeninin Orta Doğu'daki gelişmelerden ziyade, Türkiye ile Ege Denizi ve Doğu Akdeniz'deki köklü güç rekabeti olduğunu ortaya koyuyor. Patriot sistemlerinin Türkiye'ye bu denli yakın bir noktaya konuşlandırılması, hamlenin hedefinde bölgesel caydırıcılığın ve Ankara'ya yönelik tehdit algısının bulunduğu tezini güçlendiriyor.

YUNANİSTAN'IN BU ADIMLARI ÜÇ TEMEL EKSENDE ŞEKİLLENİYOR:

• Türkiye ile Rekabet: Ege'deki egemenlik uyuşmazlıkları ve kıta sahanlığı gibi konularda Yunanistan, Türkiye'ye karşı adaların savunmasını tahkim etme ve elini güçlendirme amacı güdüyor.
• Bölgesel Caydırıcılık: ABD ve NATO ile koordinasyon halinde hareket eden Yunanistan, olası bir kriz anında bölgede belirleyici bir aktör olarak öne çıkmayı hedefliyor.
• İttifak Mesajları: Yunanistan, ABD ve İsrail ile geliştirdiği stratejik ilişkiler çerçevesinde, askeri kapasitesini artırarak müttefiklerine verdiği mesajları da güçlendiriyor.

OLASI SONUÇLAR VE GELECEK SENARYOLARI

Uzmanlara göre Yunanistan'ın uluslararası antlaşmaları ihlal pahasına sürdürdüğü bu askeri yığınağın bölgesel istikrar açısından önemli sonuçlar doğurması bekleniyor: Ege'nin doğusunda ve Girit-Rodos hattında Patriot bataryaları, ileri radar sistemleri ve taarruz unsurlarının konuşlandırılması, mevcut askeri dengeyi daha da bozarak Türkiye-Yunanistan ilişkilerindeki tansiyonu yükseltebilir. Lozan ve Paris Antlaşmaları'nın silahsızlandırma hükümlerinin ihlali, konuyu uluslararası hukuk platformlarında yeniden gündeme taşıyabilir. Kıbrıs'a yapılan askeri sevkiyat, ada etrafındaki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları konusundaki anlaşmazlıkları daha da körükleyerek Doğu Akdeniz'deki fay hatlarını derinleştirebilir. Uzmanlara göre bölgedeki doğal gaz rekabeti, bu askeri gerilimlerin gölgesinde daha da kırılgan bir hal alabilir.

Yunanistan'ın Kerpe Adası ve Kıbrıs merkezli askeri hamlelerinin hukuki açıdan meşru bir temele dayanmadığı, "Kıbrıs'ı koruma" gerekçesinin ise stratejik bir argüman olmanın ötesine geçemediği değerlendiriliyor.

Analistlere göre Orta Doğu'daki çatışma ortamı, bu hamlelere zemin hazırlayan bir faktör olsa da asıl dinamiğin Türkiye ile olan bölgesel rekabet olduğu anlaşılıyor.